Κατακόκκινο ταμπλό στο ΧΑ, ο ΓΔ υποχωρεί -2%, το πετρέλαιο ανεβαίνει (brent 100,3 δολάρια αυτή την ώρα), τα ομόλογα της Ευρωζώνης και των ΗΠΑ βρίσκονται στην πρέσα (οι αποδόσεις τους ανεβαίνουν αλματωδώς), τα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια γράφουν μεγάλες απώλειες (DAX -1,15%, FT-100 -1,80%). Τα σύννεφα στον ορίζοντα των αγορών πυκνώνουν και η καταιγίδα φαίνεται ότι πλησιάζει.
Δεν έχει συμβεί κάτι που να άλλαξε άρδην τα δεδομένα από χθες.Κι όμως, οι αγορές συμπεριφέρονται σαν να συνέβη κάτι δραματικό, σαν να "είδαν τον χάρο με τα μάτια τους". Η εξήγηση βρίσκεται λιγότερο σε μια καινούργια είδηση και περισσότερο στην απότομη ανατιμολόγηση όλων όσων είχαν ήδη αρχίσει να ανησυχούν τους επενδυτές.
Η σημερινή αναταραχή έχει μια αρκετά καθαρή λογική: τα ομόλογα χτυπούν τον κώδωνα του κινδύνου, το πετρέλαιο τροφοδοτεί τον πληθωρισμό και οι μετοχές "πληρώνουν τα σπασμένα". Δεν είναι ακόμη μια νέα κρίση. Είναι όμως μια έντονη υπενθύμιση ότι η εποχή του φθηνού χρήματος και των πολύ χαμηλών αποδόσεων των κρατικών χρεογράφων έχει απομακρυνθεί περισσότερο απ' όσο πολλοί επενδυτές ήθελαν να πιστεύουν.
Πετρέλαιο, πληθωρισμός, ομόλογα
Το μεγάλο πρόβλημα είναι τα ομόλογα. Ο Σεπτέμβριος ήταν ένας εξαιρετικά δύσκολος μήνας για το παγκόσμιο χρέος, με τις αποδόσεις να ανεβαίνουν απότομα. Το αμερικανικό 10ετές κατέγραψε στο τρίμηνο τη μεγαλύτερη άνοδο από το 2009, ενώ το γαλλικό 10ετές είχε τη μεγαλύτερη τριμηνιαία άνοδο από το 1987. Μέχρι τώρα οι αγορές είχαν προσαρμοστεί στην εκτίμηση ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά. Τώρα φοβούνται ότι θα παραμείνουν υψηλά για πολύ μεγαλύτερο διάστημα απ' ό,τι υπολόγιζαν
Τη "φωτιά άναψε" το πετρέλαιο: Η τιμή του brent αυξήθηκε κατά 42% στο τρίμηνο, εξαιτίας της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και και της διαταραχής στην παγκόσμια προσφορά, με το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Στους Ευρωπαίους έχει ήδη έρθει ο "λογαριασμός: Ο πληθωρισμός στη Γερμανία ανέβηκε στο 3,3%, ενώ το ενεργειακό κόστος αυξήθηκε κατά 15%. Στη Γαλλία ο πληθωρισμός έφθασε το 3,4%. Οι αριθμοί αυτοί δυσκολεύουν την ΕΚΤ να χαλαρώσει όσο θα ήθελε τη νομισματική πολιτική.
Στις ΗΠΑ, αντίθετα, τα χθεσινά στοιχεία για τον πληθωρισμό ήταν πιο καθησυχαστικά. Ομως η απόδοση του αμερικανικού 10ετούς συνέχισε να ανεβαίνει. Αυτό δείχνει ότι η αγορά έχει αρχίσει να κοιτάζει πέρα από την επόμενη απόφαση της Fed: Αξιολογεί το τεράστιο αμερικανικό χρέος, τις ανάγκες νέων εκδόσεων και το κόστος χρηματοδότησης μιας οικονομίας που εξακολουθεί να αναπτύσσεται δυναμικά.
Με απλά λόγια, οι επενδυτές ζητούν πλέον μεγαλύτερη απόδοση για να κρατήσουν μακροπρόθεσμα κρατικά ομόλογα. Και όταν ανεβαίνει το «ασφαλές» επιτόκιο, πιέζονται σχεδόν όλα τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία. Αυτό εξηγεί και την πτώση των μετοχών.
Η Γαλλία προσθέτει ένα ακόμη πρόβλημα: η διαφορά απόδοσης του γαλλικού 10ετούς από το γερμανικό έχει φθάσει στις 130 μονάδες βάσης, σε υψηλό 14 ετών. Η αγορά ανησυχεί για το τεράστιο έλλειμμα και το δημόσιο χρέος των 3,5 τρισ. που θα έχει να αντιμετωπίσει ο διάδοχος του Μακρόν στην προεδρία.
Με αντίβαρα και αντοχές το ΧΑ
Το ελληνικό χρηματιστήριο μπαίνει στην αναταραχή από διαφορετική αφετηρία. Μόλις χθες ο Γενικός Δείκτης έκλεισε με άνοδο 1,02%, σε νέο υψηλό 17ετίας, ενώ έχει διανύσει μια πολύ μεγάλη διαδρομή ανόδου. Το ΧΑ δεν είναι απομονωμένη από το διεθνές sell-off. Αντίθετα, μετά από μια τόσο ισχυρή άνοδο, η αγορά είναι περισσότερο ευάλωτη σε κατοχύρωση κερδών όταν το διεθνές κλίμα αλλάζει. Ιδιαίτερα οι τραπεζικές μετοχές που έχουν μεγάλη συμμετοχή στον ΓΔ, θα βρεθούν στο επίκεντρο αν η διεθνής άνοδος των αποδόσεων αρχίσει να μετατρέπεται από βραχυπρόθεσμη αναταραχή.
Υπάρχει όμως και ένα αντίβαρο: η ελληνική αγορά έχει τα δικά της ισχυρά θεμελιώδη και βρίσκεται σε μια σημαντική φάση θεσμικής αναβάθμισης, με την Ελλάδα να επιστρέφει στους δείκτες ανεπτυγμένων αγορών της STOXX αυτόν τον μήνα και στον MSCI το 2027.
Η σημερινή εικόνα, λοιπόν, δεν μοιάζει με την αρχή μιας νέας κρίσης. Μοιάζει περισσότερο με ένα καμπανάκι προειδοποίησης. Το καμπανάκι χτυπά από την αγορά ομολόγων και λέει ότι η εποχή κατά την οποία οι επενδυτές μπορούσαν να θεωρούν δεδομένο το φθηνό χρήμα έχει απομακρυνθεί.
Και αυτό είναι που κάνει τη σημερινή συνεδρίαση σημαντική: όχι επειδή συνέβη κάτι καινούργιο, αλλά επειδή τα παλιά προβλήματα - πετρέλαιο, πληθωρισμός, χρέος και επιτόκια - επανεμφανίζονται ταυτόχρονα.