Ανοδικές πιέσεις δέχονται οι διεθνείς τιμές του σιταριού, καθώς η αποτυχία των διαπραγματεύσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας να οδηγήσουν σε συμφωνία για την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τη Μαύρη Θάλασσα αναζωπυρώνει τις ανησυχίες για τις παγκόσμιες προμήθειες σιτηρών.
Η διατήρηση των περιορισμών στις θαλάσσιες μεταφορές δημιουργεί νέα δεδομένα για την αγορά, με τους επενδυτές να επαναξιολογούν τους κινδύνους για τις εξαγωγές από δύο από τους σημαντικότερους παραγωγούς και προμηθευτές σιταριού διεθνώς.
Στις συναλλαγές της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του σιταριού στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγο (CBOT) ενισχύθηκαν κατά 1,1%, φτάνοντας στα 5,99 δολάρια ανά μπούσελ. Η άνοδος ήρθε μετά την ολοκλήρωση των συνομιλιών στο Άμπου Ντάμπι, χωρίς να υπάρξει συμφωνία για την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα.
Η εξέλιξη αυτή αντιστρέφει, τουλάχιστον προσωρινά, το κλίμα που είχε επικρατήσει τις προηγούμενες ημέρες στην αγορά. Οι προσδοκίες ότι οι συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε αποκλιμάκωση και επαναλειτουργία των θαλάσσιων εμπορικών διαδρομών είχαν ασκήσει σημαντικές πιέσεις στις τιμές.
Είναι ενδεικτικό ότι στις 10 Νοεμβρίου το πλέον ενεργό συμβόλαιο σιταριού στο Σικάγο διαμορφωνόταν στα 5,89 δολάρια ανά μπούσελ, έχοντας προηγουμένως υποχωρήσει έως τα 5,85 δολάρια, στο χαμηλότερο επίπεδο από τις 30 Ιουνίου. Από τις αρχές Σεπτεμβρίου, οι τιμές είχαν χάσει περίπου 25%, καθώς οι προσδοκίες για μεγαλύτερη διαθεσιμότητα σιτηρών και η υποτονική αγοραστική δραστηριότητα περιόριζαν τη ζήτηση.
Στο επίκεντρο οι εξαγωγές Ρωσίας και Ουκρανίας
Η κατάσταση στη Μαύρη Θάλασσα αποτελεί πλέον έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης των τιμών. Οι επιθέσεις σε λιμενικές εγκαταστάσεις, εμπορικά πλοία και υποδομές μεταφοράς έχουν περιορίσει σημαντικά τις εξαγωγικές δυνατότητες της Ρωσίας και της Ουκρανίας, δημιουργώντας εμπόδια στην ομαλή τροφοδοσία της διεθνούς αγοράς.
Η απουσία συμφωνίας στο Άμπου Ντάμπι ενισχύει την αβεβαιότητα για το πότε θα αποκατασταθούν οι κανονικές εμπορικές ροές. Οι αναλυτές της AgResource επισημαίνουν ότι υπάρχει κίνδυνος περαιτέρω κλιμάκωσης της σύγκρουσης, καθώς οι δύο πλευρές επιχειρούν να ενισχύσουν τη διαπραγματευτική τους θέση.
Ιδιαίτερη προσοχή στρέφεται και στις ρωσικές εξαγωγές. Η AgResource εκτιμά ότι η Ρωσία εξάγει περίπου 3 εκατ. μετρικούς τόνους σιταριού τον μήνα, με τις εξελίξεις στις επιθέσεις κατά λιμενικών εγκαταστάσεων να μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά αυτούς τους όγκους.
Παράλληλα, η συμβουλευτική εταιρεία SovEcon αναθεώρησε προς τα κάτω την πρόβλεψή της για τις ρωσικές εξαγωγές σιταριού την εμπορική περίοδο 2026-2027, μειώνοντάς την κατά 700.000 τόνους, στα 36 εκατ. τόνους. Η αναθεώρηση βασίζεται στην εκτίμηση ότι οι θαλάσσιες μεταφορές στη Μαύρη Θάλασσα δεν πρόκειται να επιστρέψουν σε κανονικούς ρυθμούς πριν από την άνοιξη του 2027.
Σύμφωνα με τη SovEcon, χωρίς ουσιαστική βελτίωση στις συνθήκες ναυσιπλοΐας, οι ρωσικές εξαγωγές θα παραμείνουν αισθητά χαμηλότερες από τα συνηθισμένα επίπεδα κατά τη διάρκεια του χειμώνα, περιορίζοντας την προσφορά στη διεθνή αγορά.
Οι πιέσεις από την προσφορά και η στάση των επενδυτών
Παρά τους γεωπολιτικούς κινδύνους, η αγορά σιταριού είχε δεχθεί ισχυρές πιέσεις το προηγούμενο διάστημα λόγω της αυξημένης προσφοράς και της συγκρατημένης ζήτησης από τους εισαγωγείς. Πολλά επενδυτικά κεφάλαια είχαν δημιουργήσει θέσεις πώλησης, αξιοποιώντας τις προσδοκίες για αποκλιμάκωση στη Μαύρη Θάλασσα και ενίσχυση των διαθέσιμων ποσοτήτων.
Ωστόσο, η εξέλιξη των συνομιλιών δημιουργεί τις προϋποθέσεις για απότομες διακυμάνσεις. Η συσσώρευση πτωτικών θέσεων σημαίνει ότι οποιαδήποτε νέα επιδείνωση στις εμπορικές ροές μπορεί να οδηγήσει σε μαζική κάλυψη θέσεων πώλησης, ενισχύοντας ταχύτερα τις τιμές.
Την ίδια στιγμή, η προσφορά από άλλες μεγάλες παραγωγικές περιοχές λειτουργεί ως αντίβαρο. Οι επερχόμενες συγκομιδές στην Αυστραλία και την Αργεντινή αναμένεται να προσθέσουν νέες ποσότητες στη διεθνή αγορά, περιορίζοντας ενδεχομένως τις ανοδικές πιέσεις, ακόμη και αν οι εξαγωγές από τη Μαύρη Θάλασσα παραμείνουν προβληματικές.
Συνολικά, η αγορά βρίσκεται ανάμεσα σε δύο αντίρροπες δυνάμεις: από τη μία πλευρά, η αυξημένη γεωπολιτική αβεβαιότητα και οι περιορισμοί στις θαλάσσιες μεταφορές δημιουργούν κινδύνους για την προσφορά και, από την άλλη, οι νέες σοδειές και η υποτονική ζήτηση συγκρατούν τις τιμές.
Πρόσθετα εμπόδια στις εξαγωγές ρωσικών σιτηρών
Στην εξίσωση προστίθενται και οι νέοι περιορισμοί που ανακοίνωσε η Λιθουανία για τις μεταφορές ρωσικών και λευκορωσικών σιτηρών μέσω του λιμανιού της Κλαϊπέντα. Η χώρα θα απαιτεί τα φορτία να παραμένουν υπό έλεγχο μέχρι να ολοκληρωθούν οι εργαστηριακές εξετάσεις που θα επιβεβαιώνουν την προέλευσή τους.
Η διαδικασία αυτή ενδέχεται να προκαλέσει καθυστερήσεις ακόμη και αρκετών μηνών, επιβαρύνοντας περαιτέρω τις εξαγωγικές διαδρομές και το κόστος μεταφοράς.
Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι εξαγωγείς αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές για να παρακάμψουν τα προβλήματα στη Μαύρη Θάλασσα. Οι περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα έχουν ήδη οδηγήσει σε ανακατεύθυνση φορτίων προς λιμάνια της Βαλτικής, δημιουργώντας πρόσθετες πιέσεις στις διαθέσιμες υποδομές.
Το επόμενο διάστημα, η πορεία των τιμών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων, την ασφάλεια των θαλάσσιων μεταφορών και τη δυνατότητα των μεγάλων εξαγωγικών χωρών να διατηρήσουν τις αποστολές τους. Η απουσία συμφωνίας για τη Μαύρη Θάλασσα επαναφέρει έτσι στο προσκήνιο τον κίνδυνο νέων αναταράξεων στην αγορά σιτηρών, με πιθανές επιπτώσεις στο διεθνές εμπόριο και στο κόστος των τροφίμων.