Sofokleousin.gr

H «ακτινογραφία» των προτάσεων Μακρόν για το μέλλον της Ευρώπης

*Ανάλυση του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ, που περιλαμβάνεται στο 2ο Δελτίο Ευρωπαϊκών Εξελίξεων

Δημοσιεύθηκε: 20 Οκτωβρίου 2017, 13:05 , Τελευταία Ενημέρωση: 20/10/2017, 13:49

Ο Γάλλος Πρόεδρος Ε. Μακρόν παρουσίασε πριν από μερικές μέρες στη Σορβόννη ένα ευρύ φάσμα προτάσεων για το μέλλον της Ευρώπης. Μεταξύ άλλων, αναφέρθηκε στους τομείς της άμυνας, της οικονομίας, της μετανάστευσης, της ασφάλειας, της κοινωνικής πολιτικής και της εκπαίδευσης. Πρότεινε, επίσης, κοινές δράσεις για τη φορολογική πολιτική, την αγορά εργασίας, την ανάπτυξη, την προστασία του περιβάλλοντος και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας, υπογραμμίζοντας ότι η ευρωζώνη είναι ο πυρήνας του ευρωπαϊκού σχεδίου και μπορεί να προσφέρει στα μέλη της την προοπτική της οικονομικής δύναμης που θα ανταγωνιστεί την Κίνα και τις ΗΠΑ.

Προώθηση του δημοκρατικού διαλόγου 

Οι προτάσεις του Γάλλου Προέδρου για την ενίσχυση της λειτουργίας και των θεσμών της ΕΕ πυροδότησαν αποκλίνουσες αντιδράσεις σε Βρυξέλλες, Βερολίνο και Πράγα, καταδεικνύοντας τις δυσκολίες που αναπόφευκτα θα συναντήσει η εφαρμογή οποιασδήποτε συνεκτικής πολιτικής στην ΕΕ. Ανεξάρτητα από τις επιμέρους αντιδράσεις ωστόσο, η πρωτοβουλία Μακρόν αξιολογείται καταρχήν ως θετική, στο βαθμό που συνιστά ένα πρώτο βήμα για την προώθηση ενός ανοικτού και δημοκρατικού διαλόγου με στόχο την επίλυση των μεγάλων προβλημάτων της ΕΕ.

Η κατεύθυνση των αλλαγών: Σύγκλιση ή απόκλιση; 

Στο παρόν στάδιο της συζήτησης για το μέλλον της Ευρώπης το μέγιστο που θα μπορούσε να προσδοκά κανείς είναι ένα ελάχιστο επίπεδο συναίνεσης ως προς την ανάγκη αλλαγής της ΕΕ. Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, είναι η κατεύθυνση των προτεινόμενων αλλαγών, δεδομένου ότι οι απόψεις και οι προτεινόμενες λύσεις για μια σειρά κρίσιμων θεμάτων, όπως η προσφυγική κρίση, η ανάπτυξη και η αντιμετώπιση των ανισοτήτων, διαφέρουν τόσο μεταξύ των κρατών-μελών όσο και μεταξύ των ευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων και οικογενειών.

Οι αποκλίνουσες οικονομικές επιδόσεις των χωρών της ΕΕ, αλλά και οι διαφορετικές προσεγγίσεις σε κομβικές κοινοτικές πολιτικές, έχουν οδηγήσει σε απόψεις για μια Ευρώπη πολλών ταχυτήτων, μια ιδέα που υποστήριξε ο Μακρόν καθ’ όλη τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας. Η πραγματικότητα ωστόσο είναι ότι μια Ευρώπη με διαφορετικά νομίσματα κινείται ήδη με δύο ταχύτητες. Εάν τα υπάρχοντα μέλη της ζώνης του ευρώ ενσωματωθούν περισσότερο, όπως επιθυμεί ο Μακρόν, η απόσταση μεταξύ των δύο στρατοπέδων θα διευρυνθεί περαιτέρω. Υπάρχει δηλαδή ο κίνδυνος η προσπάθεια αυτή να οδηγήσει σε «εμβάθυνση του χάσματος» ή σε «παγίωση των διαφορών».

Την άποψη αυτή εξέφρασε ο Χανς Μίχελμπαχ, μέλος της κοινοβουλευτικής ομάδας του CSU, των Χριστιανοκοινωνιστών εταίρων της Καγκελαρίου Μέρκελ, ο οποίος δήλωσε ότι οι προτάσεις του Γάλλου Προέδρου ήταν «ακατάλληλες για να ωθήσουν την Ευρώπη προς τα εμπρός», καθώς «δεν οδηγούν σε εμβάθυνση, αλλά σε βαθύτερο διχασμό στην ΕΕ». Σημειωτέον ότι ο Μίχελμπαχ τάσσεται κατά της παροχής οικονομικής βοήθειας στην Ελλάδα και σε άλλες χώρες της ευρωζώνης.

Ιδιαίτερη ευαισθησία στο εν λόγω ζήτημα έχει επιδείξει ο Ζ. Κ. Γιουνκέρ, ο οποίος στην καθιερωμένη ετήσια ομιλία του «State of the Union Address» ενώπιον στου ευρωκοινοβουλίου τάχθηκε σαφώς υπέρ της ενότητας της Ένωσης, υποστηρίζοντας ότι: «Έχουμε δύο επιλογές: είτε συσπειρωνόμαστε γύρω από μια θετική ευρωπαϊκή ατζέντα, είτε ο καθένας αποτραβιέται στη γωνιά του. Σε αυτό το δίλημμα υποστηρίζω την ενότητα». Προσέθεσε δε ότι «αν θέλουμε το ευρώ να ενώσει αντί να διαιρέσει την ήπειρό μας, θα πρέπει να είναι κάτι περισσότερο από το νόμισμα μιας επιλεγμένης ομάδας χωρών. Το ευρώ καλείται να αποτελέσει το ενιαίο νόμισμα της ΕΕ στο σύνολό της».

Συζήτηση για τους αναγκαίους πόρους

Οι προτάσεις Μακρόν για την ευρωζώνη αποσκοπούσαν στο να καταστήσουν σαφή τα γαλλικά αιτήματα προς τη γερμανική πλευρά πριν από το σχηματισμό του νέου κυβερνητικού συνασπισμού στο Βερολίνο. Γνωρίζοντας ότι η προώθηση του οράματός του θα απαιτούσε τη στήριξη της Γερμανίδας Καγκελαρίου, ο Γάλλος Πρόεδρος απέφυγε να αναφερθεί σε λεπτομέρειες. Έκανε, για παράδειγμα, λόγο για έναν προϋπολογισμό της ευρωζώνης. Απέφυγε επιμελώς όμως να διευκρινίσει αν προτείνει αύξηση των διαθέσιμων κονδυλίων του προϋπολογισμού για τη χρηματοδότηση των νέων δράσεων και πολιτικών.

Αυτή τη στιγμή στην ΕΕ δεν υπάρχουν οι αναγκαίοι πόροι για την υλοποίηση φιλόδοξων ευρωπαϊκών οραμάτων. Άλλωστε, στο μέλλον θα εμφανισθούν κενά τόσο στα έσοδα (Brexit) όσο και στα έξοδα (νέες πολυδάπανες πολιτικές άμυνας και ασφάλειας). Γι’ αυτό θα απαιτηθούν νέες χρηματοδοτικές πηγές, που θα αναζητηθούν κυρίως με την ευρεία και σε βάθος συζήτηση για το θέμα των ίδιων πόρων της Ένωσης. Παράλληλα, η ύπαιθρος πρέπει να παραμείνει ελκυστική για τον αγροτικό πληθυσμό μέσω μιας συνεκτικής και ουσιαστικής ΚΑΠ, ενώ και η πολιτική συνοχής και τα διαρθρωτικά ταμεία καλούνται να συνεχίσουν την υποστήριξη των λιγότερο αναπτυγμένων περιφερειών της Ένωσης. Για το λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμο η απόφαση για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο μετά το 2020, το ύψος των πόρων και η κατανομή τους να συνδυαστούν με τη συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης.

Κλείνοντας το μάτι στο Βερολίνο, που απορρίπτει την αναδοχή χρέους των ασθενέστερων χωρών της ευρωζώνης, ο Μακρόν δήλωσε ότι δεν υπάρχει ανάγκη αμοιβαιοποίησης υφιστάμενων χρεών. Στην ομιλία του αναφέρθηκε απλά στην ανάγκη για έναν προϋπολογισμό της ευρωζώνης που θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει κοινές επενδύσεις και να βοηθήσει στην αντιμετώπιση οικονομικών κρίσεων, χωρίς να δώσει το μέγεθος ή το εύρος του. Επίσης, τάχθηκε απλά υπέρ της σταδιακής εναρμόνισης των φορολογικών και κοινωνικών πολιτικών, της καθιέρωσης ευρωπαϊκού κατώτατου μισθού και της επιβολής φορολογίας σε όλες τις χρηματιστηριακές συναλλαγές, αν και αναγνώρισε ότι πολλές από τις προτάσεις του θα χρειαστούν τουλάχιστον μια δεκαετία για να υλοποιηθούν. 

Ανισότητες και μέσα αντιμετώπισής τους για την αναγκαία σύγκλιση Αρκεί όμως αυτό;

Η συζήτηση για το μέλλον της Ευρώπης πρέπει να απαντάει στο αίτημα της συντεταγμένης, ορθολογικής, κοινωνικά και αναπτυξιακά προσεσημασμένης μεταφοράς πόρων πρός τους πιο αδύναμους. Στο σημείο αυτό ωστόσο εντοπίζεται μια μεγάλη διαφορά απόψεων μεταξύ Γαλλίας και Γερμανίας: ενώ η Γαλλία μιλά για κοινές δαπάνες, η Γερμανία εμμένει στον κοινό έλεγχο. Ο Μίχελμπαχ, για παράδειγμα, υποστήριξε ότι οι προτάσεις Μακρόν ισοδυναμούν με «μετατροπή της ζώνης του ευρώ σε μια απεριόριστη ένωση μεταβιβάσεων και κατάργηση του Συμφώνου Σταθερότητας». «Αυτά είναι λανθασμένα διδάγματα από την κρίση του ευρώ», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «δεν χρειαζόμαστε νέα μέσα».

Ο Γάλλος Πρόεδρος θέλει η ΟΝΕ να έχει κάποια μορφή κοινού προϋπολογισμού υπό την εποπτεία ενός Υπουργού Οικονομικών της ευρωζώνης. Πολλοί Γερμανοί αξιωματούχοι και κόμματα ωστόσο αντιτίθενται σε «δημοσιονομικές μεταβιβάσεις» ή στη «συγκέντρωση πόρων του προϋπολογισμού», ακόμη και σε περιορισμένο βαθμό. Ο Έκαρντ Ρέμπεργκ, εκπρόσωπος των Χριστιανοδημοκρατών στην Επιτροπή Προϋπολογισμού της Βουλής, δήλωσε, αναφορικά με τις προτάσεις Μακρόν για έναν προϋπολογισμό της ευρωζώνης, ότι «το πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη κονδυλίων». Κατά τον Ρέμπεργκ, το κυριότερο πρόβλημα είναι η καθυστέρηση των μεταρρυθμίσεων σε αρκετές χώρες-μέλη. «Οι φορολογούμενοι των άλλων κρατών δεν είναι δυνατόν να απαλλάξουν τις εν λόγω χώρες από αυτό το καθήκον», πρόσθεσε σχετικά.

Αυτό που θέτει τη Γαλλία έναντι της Γερμανίας είναι το προφανές. Η συζήτηση όμως αυτή απέχει πολύ από το αίτημα της Γαλλίας για οικονομική αλληλεγγύη, θέση που βρίσκεται απέναντι στη απροθυμία της Γερμανίας να χρηματοδοτήσει χώρες που θεωρεί υπερβολικά «ανταγωνιστικά αδύναμες».

 Η συνέχεια της συζήτησης

Ο Μακρόν σχεδιάζει να συζητήσει τις προτάσεις του, μέχρι το τέλος του έτους, με όλους τους ηγέτες των κρατών-μελών που ενδιαφέρονται για τη διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Στη συνέχεια, θέλει να οργανωθούν, στις αρχές του επόμενου έτους, «διαφανείς και ελεύθερες» συζητήσεις με όλους τους Ευρωπαίους πολίτες με στόχο την καταπολέμηση του ευρωσκεπτικισμού.

* Το ΕΝΑ είναι ένα ανεξάρτητο, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ερευνητικό κέντρο. Αποτελεί ένα βήμα ελεύθερου διαλόγου και ένα χώρο δημιουργίας και διάδοσης εναλλακτικών ιδεών με τελικό στόχο το μετασχηματισμό τους σε εφαρμόσιμες θεωρίες και πολιτικές τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

» Δείτε όλα τα άρθρα από ΑΠΟΨΕΙΣ - ΣΧΟΛΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΆΡΘΡΟ
 
Ακολουθήστε το Sofokleousin.gr :
NEWSLETTER Οι σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας στο email σου
Περισσότερες ειδήσεις από ΑΠΟΨΕΙΣ - ΣΧΟΛΙΑ
Οι τέλειες δικτατορίες

Οι τέλειες δικτατορίες

 του Jos Torreblanca (*) Ασχημα τα νέα για τους δημοκράτες. Οι λαϊκιστές και οι αυταρχικοί ηγέτες κερδίζουν έδαφος. Oι δημοκρατίες όχι μόνο αποτελούν...
Τουρισμός και ελληνική κοινωνία την περίοδο 1950-1974

Τουρισμός και ελληνική κοινωνία την περίοδο 1950-1974

Ο Τουρισμός φαινόμενο που κυλάει «αυτόματα» ή «αποτέλεσμα κοινωνικής κατασκευής και κανονιστικής ρύθμισης»; Το βιβλίο του Μιχάλη Νικολακάκη «Μοντέρνα Κίρκη – Τουρισμός και ελληνική...
Η Ιταλία σε Συμπληγάδες

Η Ιταλία σε Συμπληγάδες

Δισεπίλυτο γρίφο θυμίζει η εκλογική αναμέτρηση που θα διεξαχθεί στις 4 Μαρτίου στην Ιταλία, αφού προς το παρόν κυριαρχεί η αβεβαιότητα για...
Ψευδείς Ειδήσεις: Σύνθετες πολιτικές προεκτάσεις και προκλήσεις για την ΕΕ

Ψευδείς Ειδήσεις: Σύνθετες πολιτικές προεκτάσεις και προκλήσεις για την ΕΕ

Το ζήτημα των ψευδών ειδήσεων απασχολεί την παγκόσμια κοινότητα ήδη από τη δεκαετία του 1960 με τη σταδιακή ανάπτυξη των σύγχρονων μέσων...
Γερμανική περιδίνηση

Γερμανική περιδίνηση

Με την σφραγίδα του Σουλτς, αλλά χωρίς την παρουσία του μετά την αιφνιδιαστική απόσυρσή του και από τη ηγεσία του SPD και...
Χαφιέδες ή προστάτες του δημόσιου συμφέροντος;

Χαφιέδες ή προστάτες του δημόσιου συμφέροντος;

Το έχουμε δει πολλές φορές σε ταινίες του Χόλιγουντ: ένας μαφιόζος συλλαμβάνεται για κάποιο αδίκημα, ή προσφεύγει στις αρχές επειδή μεταμελήθηκε, ή...
Ποιοί μπορούν να σταματήσουν τον πόλεμο Τούρκων και Κούρδων

Ποιοί μπορούν να σταματήσουν τον πόλεμο Τούρκων και Κούρδων

Η σύγκρουση μεταξύ της Τουρκίας και των Κούρδων έχει κλιμακωθεί από τότε που η Τουρκία εξαπέλυσε στρατιωτική επίθεση εναντίον του κουρδικού θύλακα...
Ατολμες οι τράπεζες με τα «κόκκινα» δάνεια

Ατολμες οι τράπεζες με τα «κόκκινα» δάνεια

Η χώρα ολοκληρώνει, σε λίγους μήνες, το τρίτο κατά σειρά μνημονιακό πρόγραμμα προσαρμογής, αλλά τα στοιχεία για τα προβληματικά δάνεια του τραπεζικού...