Sofokleousin.gr

Όλοι έχασαν από την κρίση στην Καταλονία

*Ανάλυση του Ινστιτούτου Εναλλακτικών Πολιτικών ΕΝΑ

Δημοσιεύθηκε: 16 Οκτωβρίου 2017, 14:10

Όλοι έχασαν από την κρίση στην Καταλονία

Άλλη μια ρωγμή υπέστη τις τελευταίες μέρες το όραμα της Ευρώπης. Όσα διαδραματίστηκαν στη Καταλονία πριν, κατά τη διάρκεια, αλλά και μετά το δημοψήφισμα για την ανεξαρτητοποίησή της, πέραν των προφανών επιπτώσεών τους στην πολιτική ζωή της ίδιας της Ισπανίας, αναμένεται να επηρεάσουν ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο σε οικονομικό, πολιτικό και κοινωνικό επίπεδο. Οι σπασμωδικές κινήσεις της κεντρικής κυβέρνησης και του Ισπανού πρωθυπουργού Μ. Ραχόι αλλά και της Περιφερειακής Διοίκησης της Καταλονίας και του προέδρου της, Κάρλες Πουτζδεμόν, μαρτυρούν ότι καμία από τις δύο πλευρές δεν μπόρεσε να προβλέψει με ακρίβεια την εξέλιξη των πραγμάτων, με αποτέλεσμα η ένταση να κλιμακωθεί, αγγίζοντας ένα σημείο από το οποίο δύσκολα μπορούν πλέον αμφότεροι να υποχωρήσουν.

Η αναπόφευκτη ρήξη

Το ζήτημα, βέβαια, δεν ανέκυψε τώρα. Υπενθυμίζεται ότι στις 9 Νοεμβρίου του 2014 έλαβε χώρα ένα πρώτο, άτυπο δημοψήφισμα, το οποίο κηρύχθηκε άκυρο από το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο της Ισπανίας. Μετά την απόφαση της Περιφερειακής Διοίκησης της Καταλονίας να ορίσει, στις αρχές του καλοκαιριού του 2017, την 1η Οκτωβρίου ως ημερομηνία διεξαγωγής του δημοψηφίσματος για την ανεξαρτητοποίηση, η ισπανική κυβέρνηση άρχισε να λαμβάνει περιοριστικά μέτρα προκειμένου να εξαναγκάσει τις τοπικές αρχές να ματαιώσουν τη διεξαγωγή του.

Πιο συγκεκριμένα, πέραν των γνωστών δηλώσεων του Μ. Ραχόι ότι το δημοψήφισμα δεν πρόκειται να διεξαχθεί όσο ο ίδιος παραμένει στην ηγεσία της χώρας, η ισπανική κυβέρνηση επέβαλε πρόστιμα σε όσους δημοσίους υπαλλήλους και υπαλλήλους των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης που εμπλέκονταν στην προετοιμασία του, ενθάρρυνε αρχές και επιμελητήρια των άλλων περιφερειών της Ισπανίας να λάβουν εμπορικά και διοικητικά μέτρα σε βάρος καταλανικών επιχειρήσεων που χρηματοδοτούσαν το εγχείρημα, απαγόρευσε στους τοπικούς άρχοντες, υπό την απειλή της διακοπής της χρηματοδότησης, να συνεργασθούν με την Περιφερειακή Διοίκηση της Καταλονίας και φυσικά προσέφυγε στο Συνταγματικό Δικαστήριο, ζητώντας την ακύρωση του νόμου του τοπικού Κοινοβουλίου που προέβλεπε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος.

Η ισπανική Υπηρεσία Φορολογικών Ελέγχων, η λεγόμενη fiscalia, κατηγόρησε την Καταλανική Διοίκηση για κακοδιαχείριση, προκαλώντας την παρέμβαση εισαγγελέα και προχώρησε σε έλεγχο των οικονομικών των δήμων που συνεργάστηκαν με την Περιφερειακή Διοίκηση της Καταλονίας για τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Υπενθυμίζεται ότι η Καταλανική Διοίκηση είχε ήδη ένα πολύ υψηλό χρέος, το οποίο ανέλαβε η κεντρική κυβέρνηση, αν και, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, η Καταλονία έχει το υψηλότερο ΑΕΠ από όλες τις περιφέρειες της Ισπανίας.

Από την πλευρά της, η Περιφερειακή Διοίκηση της Καταλονίας πίεζε τα στελέχη της Τοπικής Αυτοδιοίκησης να συνεργασθούν μαζί της και τις τοπικές επιχειρήσεις να συμβάλουν οικονομικά στη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος. Φρόντισε δε να ελέγχει πλήρως τις τοπικές δυνάμεις της αστυνομίας, τις λεγόμενες Mossos d’ Esquadra.

Η αντίδραση των ισπανικών κομμάτων πριν από τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος υπήρξε λίγο ως πολύ αναμενόμενη. Με την εξαίρεση του Podemos, όλα τα μεγάλα κόμματα εναντιώνονταν στη διενέργειά του, στηρίζοντας τον Ισπανό Πρωθυπουργό. Σημειώνεται, ωστόσο, ότι και το Podemos είχε ταχθεί κατά της απόσχισης της Καταλονίας ζητώντας την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης στη βάση του διαλόγου.

Η εισβολή της πολιτοφυλακής, της guardia civil, στα γραφεία του λεγόμενου υπουργείου Οικονομικών της Καταλονίας και η σύλληψη στελεχών του, στις 20 Σεπτεμβρίου, όξυνε σε επικίνδυνο βαθμό την κατάσταση, ωθώντας χιλιάδες Καταλανούς να βγουν στο δρόμο με συνθήματα υπέρ της ανεξαρτησίας. Το διάστημα που μεσολάβησε ως τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος κύλησε χωρίς εκπλήξεις. Αυτό όμως που ξάφνιασε πολλούς ήταν η ακραία βία που ασκήθηκε τη μέρα του δημοψηφίσματος. Παρότι μικροεπεισόδια και εντάσεις ήταν αναμενόμενο ότι θα υπήρχαν, η αυταρχικότητα που επέδειξε η κυβέρνηση Ραχόι και η σφοδρότητα της αντίδρασης οδήγησαν πολλούς να μιλήσουν –δικαίως– για αντιδημοκρατική εκτροπή της ισπανικής κυβέρνησης.

Η αμήχανη ΕΕ

Οι αντιδράσεις από ευρωπαϊκής πλευράς ήταν εξαρχής μάλλον αμήχανες. Ήδη πριν από τις συλλήψεις και το δημοψήφισμα ο πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ζ. Κ. Γιουνκέρ είχε δηλώσει σε συνεντεύξεις του ότι, σε περίπτωση απόσχισης, η Καταλονία δεν θα ήταν αυτοδικαίως μέλος της ΕΕ, αλλά θα χρειαζόταν να υποβάλει αίτησης ένταξης ακολουθώντας μια χρονοβόρα και μακροχρόνια διαδικασία. Μετά τη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος η Κομισιόν σε ανακοίνωσή της χαρακτήρισε την ψηφοφορία «παράνομη» και στήριξε πλήρως τον Ισπανό πρωθυπουργό, ενώ καταδίκασε με χλιαρό τρόπο τη χρήση βίας.

Ένα ακόμη χαρακτηριστικό παράδειγμα της στάσης που τηρούν τα ευρωπαϊκά κράτη ήταν η άρνηση Δανών αξιωματούχων να συναντηθούν με τον πρόεδρο και μέλη της Περιφερειακής Διοίκησης της Καταλονίας στην τελετή εγκαινίων για την ίδρυση Αντιπροσωπείας της Καταλονίας στην Κοπεγχάγη στις αρχές Σεπτεμβρίου. Αξιοσημείωτη ήταν, επίσης, η παρέμβαση του Αμερικανού Προέδρου Ντ. Τραμπ, ο οποίος, κατά την πρόσφατη συνάντησή του με τον Ισπανό Πρωθυπουργό στο Λευκό Οίκο, χαρακτήρισε «ηλιθιότητα» τυχόν απόσχιση της Καταλονίας, ζητώντας η Ισπανία να παραμείνει ενωμένη.

Η πρώτη δημόσια παρέμβαση ήταν αυτή του Κόμματος της Ευρωπαϊκής Αριστεράς, το οποίο εξέφρασε την υποστήριξή του στο δημοκρατικό δικαίωμα των Καταλανών να αποφασίσουν για το μέλλον τους, καταδικάζοντας την αυταρχική και αντιδημοκρατική στάση της κυβέρνησης Ραχόι. Μετά τα δραματικά επεισόδια της 1ης Οκτωβρίου πολλά κόμματα σε Ισπανία και Ευρώπη καταδίκασαν τους χειρισμούς του Ισπανού πρωθυπουργού, ο οποίος –θυμίζουμε– είναι επικεφαλής μιας κυβέρνησης μειοψηφίας.

Όλοι έχασαν 

Ανεξάρτητα από το γεγονός ότι ο επαναπροσδιορισμός υφιστάμενων συνόρων συνιστά, όπως είναι φυσικό, ένα δύσκολο και ευαίσθητο θέμα, ο Ραχόι με τη στάση του κατάφερε να συσπειρώσει τους Καταλανούς και να διεθνοποιήσει το ζήτημα της Καταλονίας. Η άρνηση του Ισπανού πρωθυπουργού να συνομιλήσει με τους αυτονομιστές φαίνεται να οδηγεί σε ένα αδιέξοδο με αβέβαιη έκβαση. Το βέβαιο ωστόσο είναι ότι στη σημερινή Ευρώπη αυταρχικές και αντιδημοκρατικές μέθοδοι δεν μπορεί να γίνονται ανεκτές.

Θα πρέπει να σημειωθεί, πάντως, ότι πλέον και ο Κάρλες Πουτζδεμόν βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσχερή θέση, έπειτα από την αναστολή της ανεξαρτητοποίησης που σηματοδότησε, ουσιαστικά, η πολυαναμενόμενη ομιλία του στο Κοινοβούλιο της Καταλονίας το βράδυ της 10ης Οκτωβρίου. Αφενός έδειξε ότι αποφάσισε να κάνει «βήμα πίσω από το χείλος του γκρεμού», όπως σχολιάστηκε διεθνώς, αφετέρου, πλέον έχει να αντιμετωπίσει τις πολιτικές δυνάμεις της Καταλονίας που απειλούν τη σταθερότητα της κυβέρνησής του.

Αυτό που εντέλει αναδεικνύεται σε κυρίαρχο διακύβευμα της καταλανικής κρίσης είναι η επιτυχία του ίδιου του ευρωπαϊκού εγχειρήματος, το οποίο προφανώς δεν έχει καταφέρει να πείσει τους ευρωπαϊκούς λαούς ότι συνιστά την προσφορότερη επιλογή για το μέλλον τους. Οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές και οι συχνά αντιδημοκρατικές πρακτικές των ευρωπαϊκών ηγεσιών των τελευταίων ετών καταστρατηγούν το όραμα της Ευρώπης των λαών, οδηγώντας σε αποσχιστικές τάσεις σε πολλές χώρες. Η κρίση στην Καταλονία είναι ένα ακόμη παράδειγμα του αδιεξόδου στο οποίο μοιάζει να έχει περιέλθει η σημερινή ΕΕ, που καταδεικνύει την ανάγκη για αλλαγή πορείας προς μια πιο κοινωνική και αλληλέγγυα Ευρώπη των λαών.

* Το ΕΝΑ είναι ένα ανεξάρτητο, μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ερευνητικό κέντρο. Αποτελεί ένα βήμα ελεύθερου διαλόγου και ένα χώρο δημιουργίας και διάδοσης εναλλακτικών ιδεών με τελικό στόχο το μετασχηματισμό τους σε εφαρμόσιμες θεωρίες και πολιτικές τόσο στην Ελλάδα όσο και σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο.

» Δείτε όλα τα άρθρα από ΑΠΟΨΕΙΣ - ΣΧΟΛΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΆΡΘΡΟ
 
Ακολουθήστε το Sofokleousin.gr :
NEWSLETTER Οι σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας στο email σου
Περισσότερες ειδήσεις από ΑΠΟΨΕΙΣ - ΣΧΟΛΙΑ
Οι τέλειες δικτατορίες

Οι τέλειες δικτατορίες

 του Jos Torreblanca (*) Ασχημα τα νέα για τους δημοκράτες. Οι λαϊκιστές και οι αυταρχικοί ηγέτες κερδίζουν έδαφος. Oι δημοκρατίες όχι μόνο αποτελούν...
Τουρισμός και ελληνική κοινωνία την περίοδο 1950-1974

Τουρισμός και ελληνική κοινωνία την περίοδο 1950-1974

Ο Τουρισμός φαινόμενο που κυλάει «αυτόματα» ή «αποτέλεσμα κοινωνικής κατασκευής και κανονιστικής ρύθμισης»; Το βιβλίο του Μιχάλη Νικολακάκη «Μοντέρνα Κίρκη – Τουρισμός και ελληνική...
Η Ιταλία σε Συμπληγάδες

Η Ιταλία σε Συμπληγάδες

Δισεπίλυτο γρίφο θυμίζει η εκλογική αναμέτρηση που θα διεξαχθεί στις 4 Μαρτίου στην Ιταλία, αφού προς το παρόν κυριαρχεί η αβεβαιότητα για...
Ψευδείς Ειδήσεις: Σύνθετες πολιτικές προεκτάσεις και προκλήσεις για την ΕΕ

Ψευδείς Ειδήσεις: Σύνθετες πολιτικές προεκτάσεις και προκλήσεις για την ΕΕ

Το ζήτημα των ψευδών ειδήσεων απασχολεί την παγκόσμια κοινότητα ήδη από τη δεκαετία του 1960 με τη σταδιακή ανάπτυξη των σύγχρονων μέσων...
Γερμανική περιδίνηση

Γερμανική περιδίνηση

Με την σφραγίδα του Σουλτς, αλλά χωρίς την παρουσία του μετά την αιφνιδιαστική απόσυρσή του και από τη ηγεσία του SPD και...
Χαφιέδες ή προστάτες του δημόσιου συμφέροντος;

Χαφιέδες ή προστάτες του δημόσιου συμφέροντος;

Το έχουμε δει πολλές φορές σε ταινίες του Χόλιγουντ: ένας μαφιόζος συλλαμβάνεται για κάποιο αδίκημα, ή προσφεύγει στις αρχές επειδή μεταμελήθηκε, ή...
Ποιοί μπορούν να σταματήσουν τον πόλεμο Τούρκων και Κούρδων

Ποιοί μπορούν να σταματήσουν τον πόλεμο Τούρκων και Κούρδων

Η σύγκρουση μεταξύ της Τουρκίας και των Κούρδων έχει κλιμακωθεί από τότε που η Τουρκία εξαπέλυσε στρατιωτική επίθεση εναντίον του κουρδικού θύλακα...
Ατολμες οι τράπεζες με τα «κόκκινα» δάνεια

Ατολμες οι τράπεζες με τα «κόκκινα» δάνεια

Η χώρα ολοκληρώνει, σε λίγους μήνες, το τρίτο κατά σειρά μνημονιακό πρόγραμμα προσαρμογής, αλλά τα στοιχεία για τα προβληματικά δάνεια του τραπεζικού...