Sofokleousin.gr

O κώδικας δεοντολογίας των τραπεζών πανάκεια για τους οφειλέτες ή απλό ευχολόγιο

Συντάκτης, Γεώργιος Ροδόπουλος Δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω ΚΡΕΜΑΛΗΣ Δικηγορική Εταιρεία | Ius Laboris Greece | Global HR Lawyers

Δημοσιεύθηκε: 11 Οκτωβρίου 2017, 17:55

O κώδικας δεοντολογίας των τραπεζών πανάκεια για τους οφειλέτες ή απλό ευχολόγιο

Η παρατεινόμενη στη Χώρα κρίση έχει «αναγκάσει» την Τράπεζα της Ελλάδος (ΤτΕ) σε κανονιστικές ρυθμίσεις των σχέσεων Τραπεζών – Δανειοδοτούμενων, με τις οποίες επιβεβαιώνεται σήμερα το απαραίτητο της κατά το δυνατόν καταβολής προσπάθειας να διατηρηθεί η δανειακή σχέση ενόψει πάντοτε του δυσμενούς οικονομικού περιγύρου!

Έτσι κατ' εφαρμογή του άρθρου 1 παρ. 2 και 4 του ν. 4224/2013 όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 12 του Ν. 4281/2014 και άρθρο 98 του Ν. 4389/2016 η Επιτροπή Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδας στη συνεδρίασή της 195/29-7-2016 αποφάσισε να αναθεωρήσει τον Κώδικα Δεοντολογίας για τη διαχείριση των μη εξυπηρετούμενων δανείων ιδιωτών και επιχειρήσεων, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ αρχικώς την 31.12.2014 και έχει ήδη τροποποιηθεί δύο φορές με αντίστοιχες αποφάσεις της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων με αρ. 129/2/16.2.2015 (ΦΕΚ Β' 486/31.3.2015) και 148/10/5.10.2015 (ΦΕΚ Β' 2219/15.10.2015).
 
Βασική υποχρέωση που συνεπάγεται η εφαρμογή του Κώδικα Δεοντολογίας αποτελεί η τήρηση των διαδικασιών του, πριν την τυχόν καταγγελία της οικείας πιστωτικής σύμβασης. Ο Κώδικας εφαρμόζεται σε κάθε μορφής οφειλή με κατ’ αρχήν καθυστέρηση άνω των 60 ημερολογιακών ημερών έναντι κάθε πιστωτικού ιδρύματος που εφαρμόζει τον Κώδικα. Το τελευταίο έχει την υποχρέωση να θεσπίσει λεπτομερώς καταγεγραμμένη Διαδικασία Επίλυσης Καθυστερήσεων (ΔΕΚ), στην οποία μπορούν να ενταχθούν φυσικά ή νομικά πρόσωπα, πρωτοφειλέτες, συνοφειλέτες και εγγυητές, εφόσον διατηρούν τον χαρακτηρισμό του «συνεργάσιμου δανειολήπτη» όπως ορίστηκε με απόφαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου Διαχείρισης ιδιωτικού Χρέους του Ν. 4224/2013.

Ειδικότερα, ένας δανειολήπτης είναι συνεργάσιμος έναντι των δανειστών του όταν: (ί) παρέχει πλήρη και επικαιροποιημένα στοιχεία επικοινωνίας στους δανειστές, (ii) είναι διαθέσιμος σε επικοινωνία με τον δανειστή και ανταποκρίνεται με ειλικρίνεια και σαφήνεια σε κλήσεις και επιστολές των ανωτέρω εντός 15 εργασίμων ημερών, (iii) προβαίνει σε πλήρη και ειλικρινή γνωστοποίηση πληροφοριών προς το ίδρυμα αναφορικά με την τρέχουσα οικονομική του κατάσταση εντός 15 εργασίμων ημερών από την ημέρα μεταβολής της ή από την ημέρα που θα του ζητηθούν ανάλογες πληροφορίες από τους ανωτέρω, (ίν) προβαίνει σε πλήρη και ειλικρινή γνωστοποίηση πληροφοριών, οι οποίες θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην μελλοντική οικονομική του κατάσταση εντός 15 εργασίμων ημερών από την ημέρα που θα περιέλθουν σε γνώση του και (ν) συναινεί σε διερεύνηση εναλλακτικής πρότασης αναδιάρθρωσης σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στον Κώδικα.

Η ΔΕΚ του Κώδικα αποτελείται από πέντε στάδια. Κατά το πρώτο στάδιο το πιστωτικό ίδρυμα, μεταξύ άλλων, επικοινωνεί με τον πρωτοφειλέτη και, αν υπάρχει, τον εγγυητή, αποστέλλοντας τους γραπτή ειδοποίηση, με την οποία, μεταξύ άλλων, αυτοί ενημερώνονται για τα στοιχεία της ληξιπρόθεσμης οφειλής και την ένταξη τους στη ΔΕΚ, λαμβάνουν το «Ενημερωτικό Φυλλάδιο προς τους Δανειολήπτες με οικονομικές δυσχέρειες» και, αν είναι φυσικά πρόσωπα, την «Τυποποιημένη Κατάσταση Οικονομικής Πληροφόρησης» (ΤΥ.Κ.Ο.Π.) ή, αν είναι νομικά πρόσωπα, το τυποποιημένο έντυπο του ιδρύματος για την υποβολή πληροφόρησης από νομικά πρόσωπα και καλούνται να συμπληρώσουν με ακρίβεια και πληρότητα το αντίστοιχο έντυπο και να το προσκομίσουν στο ίδρυμα, προκειμένου στη συνέχεια να έχουν τη δυνατότητα να ενταχθούν στο Στάδιο 2 της ΔΕΚ. Το στάδιο αυτό είναι αποφασιστικό διότι, αν ο δανειολήπτης δεν ανταποκριθεί εμπρόθεσμα στην ανωτέρω ειδοποίηση, τότε χαρακτηρίζεται ως «μη συνεργάσιμος» και το ίδρυμα δύναται να καταγγείλει τη σύμβαση και να ασκήσει τα νόμιμα δικαιώματα του χωρίς περαιτέρω προειδοποίηση. Κατά το δεύτερο στάδιο γίνεται συγκέντρωση οικονομικών και λοιπών πληροφοριών του δανειολήπτη. Κατά το τρίτο στάδιο γίνεται αξιολόγηση των υποβληθέντων οικονομικών στοιχείων.

Ειδικότερα, για κάθε κατηγορίας δανειολήπτη και εγγυητή, αξιολογούνται ενδεικτικά, στοιχεία όπως η οικονομική του κατάσταση, το συνολικό ύψος και η φύση των χρεών του, η τρέχουσα ικανότητα του για αποπληρωμή των οφειλών του, το ιστορικό της οικονομικής του συμπεριφοράς και η προβλεπόμενη ικανότητα αποπληρωμής των οφειλών. Αν, ειδικότερα, ο δανειολήπτης ή ο εγγυητής αποτελεί επιχείρηση, επιπροσθέτως αξιολογούνται, ανεξάρτητα από τη νομική μορφή της επιχείρησης, στοιχεία όπως το υποβληθέν επιχειρηματικό σχέδιο. Το ίδρυμα, καθ' όλη τη διάρκεια του σταδίου της αξιολόγησης, οφείλει να καταβάλει κάθε εύλογη προσπάθεια για να συνεργαστεί με το δανειολήπτη προκειμένου να προσδιορίσει με ακρίβεια την ικανότητα του για αποπληρωμή του χρέους, με στόχο να καταλήξουν σε μια κατάλληλη λύση. Κατά το τέταρτο στάδιο γίνεται πρόταση κατάλληλων λύσεων στο δανειολήπτη (λύση ρύθμισης, λύση οριστικής διευθέτησης). Από το πιστωτικό ίδρυμα θα πρέπει να επιλέγεται η καταλληλότερη, κατά περίπτωση, λύση. Για τους σκοπούς του Κώδικα Δεοντολογίας ως «κατάλληλη λύση» θεωρείται εκείνη που διασφαλίζει τη συμμόρφωση του ιδρύματος προς τις εποπτικές του υποχρεώσεις. Το πέμπτο στάδιο περιλαμβάνει τη διαδικασία εξέτασης των ενστάσεων.
Ο Κώδικας «επιβάλλει» συνεπώς στα πιστωτικά ιδρύματα που δεσμεύονται (κατά κάποιον τρόπο) από αυτόν την τήρηση, μεταξύ άλλων, των πέντε σταδίων της ΔΕΚ πριν το ίδρυμα προβεί σε καταγγελία της οικείας σύμβασης και εκκινήσει νομικές ενέργειες αναγκαστικής είσπραξης της καθυστερούμενης απαίτησης.

Γεννάται το ερώτημα και πράγματι τέθηκε αυτό στη δικαστηριακή πράξη (βλ. πρόσφατα ΠΠρΛαρ 38/2017), κατά πόσο η μη τήρηση της ΔΕΚ από την Τράπεζα καθιστά, άνευ ετέρου, την καταγγελίατης οικείας πιστωτικής σύμβασης άκυρη ως αντίθετη, κατά την ΑΚ 174, σε απαγορευτική διάταξη νόμου.

Κατ' αρχάς, από τη ρύθμιση του Κώδικα ΔΕΚ δεν προκύπτει ότι στον προστατευτικό του σκοπό εμπίπτει και ο έλεγχος του κύρους των επιχειρούμενων (συμβατικά προβλεπόμενων) καταγγελιών, των οποίων άλλωστε το περιεχόμενο δεν αποδοκιμάζεται από το νόμο, αντίθετα, σκοπός του (Κώδικα) είναι η επιλογή της «καταλληλότερης» κατά περίπτωση λύσης για τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό πιστώσεων σε καθυστέρηση. Η ΤτΕ ορίζεται, σύμφωνα με τον Κώδικα Δεοντολογίας (βλ. άρθρο 2 παρ 4 του Ν. 4224/2013) ως η αρμόδια αρχή για την παρακολούθηση και τον έλεγχο του τρόπου εφαρμογής του, για την πλήρη και αποτελεσματική ρύθμιση των οικείων συστημάτων από τα υπόχρεα ιδρύματα, καθώς και η μόνη δυνάμενη να απαιτεί τα απαραίτητα κατά την κρίση της διορθωτικά μέτρα και να επιβάλλει τις κατά νόμο κυρώσεις στο μη συμμορφούμενο ίδρυμα, σε περίπτωση συστηματικής μη εφαρμογής του Κώδικα και αδυναμιών των συστημάτων, κατά παγία δε πρακτική δεν μπορεί όμως να παρεμβαίνει ή να επιλαμβάνεται εξατομικευμένων διαφορών μεταξύ ιδρύματος και δανειολήπτη. Συνεπώς, και από το γράμμα του Κώδικα είναι σαφές ότι η μη τήρηση της ΔΕΚ από υπόχρεο ίδρυμα συνιστά αθέτηση διοικητικής υφής υποχρέωσης, παρέχουσα στην ΤτΕ ως ελέγχουσα αρχή τη δυνατότητα να απαιτεί από το μη συμμορφούμενο ίδρυμα τη λήψη των απαραίτητων μέτρων και να του επιβάλλει κυρώσεις, χωρίς να προκύπτει ότι ο Ν. 4224/2013 ή ο Κώδικας αποβλέπει και στην επαγωγή ακυρότητας στις περιπτώσεις όπου η καταγγελία έλαβε χώρα χωρίς την τήρηση της ΔΕΚ.

Άλλωστε  και στο πλαίσιο εφαρμογής της Πράξης του Διοικητή της ΤτΕ (ΠΔ/ΤΕ) 2501/31.10.2002 και της κανονιστικής απόφασης 178/19.7.2004 της Επιτροπής Τραπεζικών και Πιστωτικών Θεμάτων (ΕΤΠΘ) της ΤτΕ, που και αυτές έχουν προ καιρού εκδοθεί για να οριοθετηθούν οι σχέσεις τραπεζών-δανειοδοτούμενων, επιβάλλουν στα δεσμευόμενα από αυτές ιδρύματα συγκεκριμένες υποχρεώσεις ενημέρωσης των συναλλασσομένων με αυτά, γίνεται δε δεκτό ότι η αθέτηση των υποχρεώσεων αυτών συνεπάγεται μόνο εποπτικής φύσεως συνέπειες, χωρίς να έχει τεθεί ζήτημα ακυρότητας συμβατικών όρων αποκλειστικά λόγω της αντίθεσης του περιεχομένου τους προς τις ανωτέρω κανονιστικές πράξεις.

Παρότι κατά τα παραπάνω η μη τήρηση της διαδικασίας καθ’ εαυτήν δεν επιφέρει ακυρότητα της καταγγελίας της πιστωτικής σύμβασης, εν τούτοις όπως προκύπτει από τους στόχους του Κώδικα, αλλά και την προηγηθείσα παράθεση των 5 Σταδίων της ΔΕΚ, ο Κώδικας εξειδικεύει ή υποδεικνύει εμμέσως τις σχετικές με την καταγγελία υποχρεώσεις που απορρέουν από την αντικειμενική (συναλλακτική) καλή πίστη κατά το στάδιο που προηγείται της άσκησης του δικαιώματος καταγγελίας (ΑΚ 281), όπως το περιεχόμενο της συναλλακτικής καλής πίστης διαμορφώθηκε ειδικότερα στο χώρο των πιστωτικών συναλλαγών υπό τη ογκούμενη οικονομική κρίση που οδηγεί στην αλματώδη αύξηση του αριθμού των υπό καθυστέρηση δανείων. Επομένως,  η άσκηση του δικαιώματος καταγγελίας, χωρίς την προηγούμενη, εν όλω ή εν μέρει, τήρηση της ΔΕΚ του Κώδικα από το ίδρυμα, θα μπορούσε να αποκρουσθεί κατ’ αρχήν στα πλαίσια της ανακοπής που θα ασκήσει ο δανειολήπτης/πιστούχος κατά την ΑΚ 281 ως καταχρηστική. Με άλλα λόγια είναι θέμα της καθ’ έκαστον περίπτωσης και της αξιολόγησης του αποδεικτικού υλικού που θα τεθεί στο δικαστήριο στη δίκη της ανακοπής, αν η παράλειψη της προπεριγραφείσας διαδικασίας από την τράπεζα στη συγκεκριμένη διαφορά οδηγεί τον ανακόπτοντα σε δυσμενή θέση εν σχέσει με την κατάσταση που θα εδημιουργείτο, αν ακολουθείτο η ΔΕΚ, πολλώ δε μάλλον αν η Τράπεζα αγνόησε το σχετικό αίτημα του δανειολήπτη/πιστούχου.

Είναι με άλλα λόγια θέμα πραγματικό που αξιολογεί εν πρώτοις ο δικηγόρος του οφειλέτη και ακολούθως το επιλαμβανόμενο δικαστήριο, αν αποδεικνύεται αιτιωδώς ότι η ΔΕΚ θα είχε οδηγήσει σε επίλυση της διαφοράς επ’ ωφελεία αμφοτέρων των πλευρών, έτσι ώστε η κατά το άρθρ. 281 ΑΚ η άσκηση του δικαιώματος της καταγγελίας της σύμβασης να  απαγορεύεται, αν υπερβαίνει προφανώς τα όρια που επιβάλλουν η καλή πίστη ή τα χρηστά ήθη ή ο κοινωνικός ή οικονομικός σκοπός του δικαιώματος. Μόνο βεβαίως το γεγονός ότι η άσκηση του δικαιώματος στη συγκεκριμένη περίπτωση επιφέρει βλάβη, έστω και μεγάλη, στον οφειλέτη, δεν αρκεί για να χαρακτηρίσει ως καταχρηστική την άσκηση του, αλλά πρέπει να συνδυάζεται και με άλλες περιστάσεις, όπως συμβαίνει όταν ο δανειστής δεν έχει στην πραγματικότητα συμφέρον από την άσκηση του δικαιώματος του, αν είχε τηρηθεί πχ η ΔΕΚ. Ένα άλλο στοιχείο που κατά περίπτωση θα μπορούσε να αναχθεί σε εργαλείο ελέγχου της παράλειψης αυτής, είναι ότι οι Τράπεζες, ως χρηματοδοτικοί οργανισμοί που ασκούν αποφασιστική επίδραση στην ανάπτυξη και στη λειτουργία των χρηματοδοτούμενων από αυτές επιχειρήσεων, έχουν αυξημένη ευθύνη κατά την άσκηση του χρηματοδοτικού τους έργου και οφείλουν να μεριμνούν για τα συμφέροντα των επιχειρήσεων που χρηματοδοτούν, αφού από τη φύση της η πιστωτική σχέση, ως διαρκής έννομη σχέση ιδιαίτερης εμπιστοσύνης μεταξύ των συμβαλλομένων, επιβάλλει την υποχρέωση πίστης και προστασίας από την πλευρά των τραπεζών των συμφερόντων των πελατών τους, ώστε να αποφεύγονται υπέρμετρα επαχθείς γι' αυτούς συνέπειες.

Εν κατακλείδι, ο θιγόμενος οφειλέτης μπορεί να αξιοποιήσει θετικά την θεσμοθετηθείσα διαδικασία του Κώδικα Δεοντολογίας Τραπεζών, εν τούτοις υπό προϋποθέσεις και πραγματικά περιστατικά που θα μας αναδείξει η κάθε περίπτωση μη εφαρμογής του Κώδικα λόγω παράλειψης της τράπεζας και που καλείται να αξιολογήσει ο νομικός παραστάτης του οφειλέτη.
 
 

» Δείτε όλα τα άρθρα από ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

ΣΧΟΛΙΑΣΤΕ ΤΟ ΆΡΘΡΟ
 
Ακολουθήστε το Sofokleousin.gr :
NEWSLETTER Οι σημαντικότερες ειδήσεις της ημέρας στο email σου
Περισσότερες ειδήσεις από ΠΟΛΙΤΙΚΗ - ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
Στο 1,1% ο ετήσιος πληθωρισμός στη Ελλάδα τον Νοέμβριο

Στο 1,1% ο ετήσιος πληθωρισμός στη Ελλάδα τον Νοέμβριο

 Στο 1,1% διαμορφώθηκε ο ετήσιος πληθωρισμός στη Ελλάδα τον Νοέμβριο του 2017, σε σχέση με 0,5% τον Οκτώβριο, σύμφωνα με στοιχεία που...
ΤτΕ: Μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 11μηνο

ΤτΕ: Μείωση του πρωτογενούς πλεονάσματος στο 11μηνο

Μειωμένο πρωτογενές πλεόνασμα σε ταμειακή βάση εμφανίζει ο προϋπολογισμός, στο ενδεκάμηνο Ιανουαρίου Νοεμβρίου 2017, σε σχέση με την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, σύμφωνα...
ΣΕΒ: Η εικόνα των επενδύσεων εξακολουθεί να προβληματίζει

ΣΕΒ: Η εικόνα των επενδύσεων εξακολουθεί να προβληματίζει

Την θέση ότι η εικόνα των επενδύσεων εξακολουθεί να προβληματίζει, εξέφρασε ο ΣΕΒ στην μηνιαία ανάλυσή του,. Παράλληλα, επισημαίνει παρόλο που η...
Αύξηση στη δύναμη του ελληνικού στόλου τον Οκτώβριο

Αύξηση στη δύναμη του ελληνικού στόλου τον Οκτώβριο

Αύξηση 0,7% σημείωσε η δύναμη του ελληνικού εμπορικού στόλου (πλοία 100 κόρων και άνω) τον Οκτώβριο εφέτος σε σύγκριση με την αντίστοιχη...
Τσίπρας σε τραπεζίτες: Nα βγουν από τα συρτάρια οι υποθέσεις των μεγαλομπαταχζήδων

Τσίπρας σε τραπεζίτες: Nα βγουν από τα συρτάρια οι υποθέσεις των μεγαλομπαταχζήδων

 Την ανάγκη να αποκατασταθεί η πραγματικότητα απέναντι στην κοινή γνώμη για τους πλειστηριασμούς, επεσήμανε ο Αλέξης Τσίπρας κατά την συνάντησή του με...

Θέμα ημερών η τροπολογία για τις 120 δόσεις

Ευνοικές διατάξεις για την εξόφληση των οφειλών επαγγελματιών και επιχειρήσεων στο πλαίσιο του εξωδικαστικού συμβιβασμού και της ρύθμισης των 100 δόσεων προς...
Τετ α τετ Κοτζιά με τον Αφγανό ομόλογό του με επίκεντρο την διμερή συνεργασία

Τετ α τετ Κοτζιά με τον Αφγανό ομόλογό του με επίκεντρο την διμερή συνεργασία

H αναβάθμιση της διμερούς συνεργασίας θα είναι στο επίκεντρο της συνάντησης που θα έχει σήμερα το μεσημέρι ο υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Κοτζιάς,...
Ζαχαριάδης: Το πλεόνασμα θα το διανέμουμε εκεί που εκτιμούμε ότι πονάει ο κόσμος περισσότερο

Ζαχαριάδης: Το πλεόνασμα θα το διανέμουμε εκεί που εκτιμούμε ότι πονάει ο κόσμος περισσότερο

Την θέση ότι το πλεόνασμα η κυβέρνηση θα το διανείμει εκεί που θεωρεί πως ο κόσμος πονάει περισσότερος, εξέφρασε ο διευθυντής της...